Trên đường
Tháng 10, nhớ Huế!
Thời gian lặng lẽ đi ngang gương mặt người
Lách tách giọt ranh gọi cơn thút thít
Thảng thốt trong đêm
Đám kẽo kẹt đã thôi gọi bầy
Dưới bến sông vọng lên một khúc hát
của ai đó chờ xuồng đi sên cát
và ta lần hồi trong giấc mơ đêm,
cũng lách tách của củi lửa người về nhen
Giật mình
căn bếp đã tắt từ đêm qua
Ta ù té
nhạt nhoà ngoảnh đầu
như ảo ảnh
Ta bỏ lại căn bếp đỏ lửa ngày nào.
Nhớ Huế! Với tôi không phải chỉ là nhớ một nơi chốn. Mà hơn tất thảy, nhớ Huế là nhớ con người ở nơi đó. Những người tôi đã gặp, đã quen, và nhớ. Hôm nay tôi muốn nói về Mệ (bà) Bê. Người đã để lại trong tôi những cảm xúc vào đêm mưa hôm ấy. Để bây giờ, mỗi đêm mưa khó ngủ, tôi lại nhớ về tiếng mưa rơi tí tách giọt ranh, về tiếng hát dưới bến sông mà nao lòng.
1. Tôi khởi sự đi Phước Tích (Huế) vào một ngày nắng. Có thể nói, Phước Tích là một ngôi làng người già. Bởi có tìm đỏ mắt cũng khó thấy bóng dáng một người trẻ tuổi nào. Ngôi làng xanh mướt một màu với những hàng rào ô rô được cắt tỉa gọn gàng. Được biết, xưa nơi đây là làng gốm. Tôi được nghe kể rằng, làng Phước Tích là một làng nổi, được bao quanh bởi dòng Ô Lâu. Vì địa thế nên làng không có nghề gì (kể cả nghề làm nông) ngoài nghề làm gốm. Đất Phước Tích với nước Ô Lâu sẽ cho ra một thứ gốm đặc biệt. Và sau này, khi nghề gốm mai một, những người trong độ tuổi lao động đều đi ra ngoài. Ở lại làng là những người già và em bé. Những người mất ở Phước Tích đều được đưa thuyền qua chôn bên Hà Cát. Đứng trên cầu Phước Tích mà nhìn xuôi dòng, sẽ thấy một bên đất của người sống là làng Phước Tích, và bên kia cách con sông là vùng đất của người chết – Hà Cát. Nếu có dịp, tôi sẽ kể bạn nghe về nơi đây với dòng Ô Lâu và mười hai bến nước.
Tôi đặt chân tới ngôi làng nhỏ nằm im lìm bên dòng Ô Lâu khi trời đã về chiều nhá nhem. Được mở lời, mệ Bê đón tôi và cho một người hoàn toàn xa lạ là tôi tá túc lại. Tôi theo chân mệ Bê từ vườn chuối um tùm về căn nhà cách đó không xa. Mệ sắp xếp chỗ cất đồ và thúc tôi đi tắm rửa, còn mệ chuẩn bị bữa cơm tối. Bữa cơm hôm ấy có cá sông kho. Không hẳn vì tôi thích ăn cá, hay vì hôm ấy trời lành lạnh nên vào cơm mà phải nói thực rằng, cá mệ kho quá ngon. Cơm tối xong, mẹ dọn dẹp rồi quay ra chuẩn bị hàng cho buổi chợ sớm mai. Tôi hẹn mệ sớm mai cho tôi theo.
2. Lúc này có lẽ cũng sắp sang giờ ngọ. Ngoài trời mưa đang rơi. Tiếng mưa đạp vào mái nhà liên hồi. Một lúc sau thì ngớt. Chỉ còn tiếng lách tách nước giọt ranh phía sau nhà. Dưới sông vọng lên tiếng hát của người đi sên cát. Tự nhiên tôi tỉnh ngủ, không phải vì lạ nhà – bởi cái kẻ hay phiêu du như tôi thì đặt đâu cũng ngủ được. Những âm thanh xa – gần rồi cũng kéo tôi lại câu chuyện mệ Bê kể tôi nghe lúc lên giường đi nghỉ. Chuyện của mệ thì dài lắm, mà buồn, kể sao đành. Chỉ biết nói gọn lại rằng, đôi vai mệ oằn những nhọc nhằn từ khi mệ mới chỉ mới 15 tuổi – cái tuổi đẹp như một áng trăng rằm tròn đầy. Rồi đến ngày mệ cũng đi lấy chồng. Chồng mệ theo cách mạng rồi bị bắt tù ở Quảng Trị. Ông và mệ có được một mụn con. Nhưng đứa con vừa được 10 tháng tuổi thì chồng mệ mất. Rồi từ ấy mệ một mình nuôi con. Người con trai giờ đã cũng đã có gia đình riêng, sống ở thành phố. Cuộc sống cũng không khá giả nên bao nhiêu năm nay, mệ vẫn tần tảo đi chợ gom góp đỡ đần. Mặc cho thời gian trôi, cho mưa nắng bao mùa, nước sông Ô Lâu đục trong mấy bận, mệ Bê vẫn ngày ngày trở dậy lúc 4h sáng chuẩn bị cho gánh hàng con của mệ, rồi tảng sáng quẩy đi chợ Mỹ Chánh. Dòng Ô Lâu chứng kiến biết bao mùa nắng, mùa mưa là cũng bấy nhiêu mùa chứng kiến mệ Bê – ngày hai bận đi về qua con cầu Phước Tích bắc ngang dòng.
3. Sớm nay cũng vậy, 4h sáng, bếp củi đơn sơ của mệ lại đỏ lửa. Tôi cũng lục tục dậy theo mệ. Gánh hàng của mệ là một lon giá đỗ do mẹ tự ủ, và một thúng bánh bột lọc nhân đỗ. Hàng của mệ bán dọc con đường cho tới chợ. Gánh hàng vãn, mệ đi chợ lựa cá lóc nấu bánh canh đãi tôi. Bởi trong câu chuyện tối qua, mệ biết tôi thích ăn bánh canh cá lóc. Tôi như đứa trẻ trước bao điều lạ lẫm, ngơ ngác ngó ngược xuôi, và không rời mệ nửa bước. Ngày tiếp theo tôi lại được thưởng thức tài nấu ăn của mệ. Chỉ loanh quanh món cá tôi thích mà mệ khiến tôi giờ vẫn còn nhớ về. Ngày hôm sau của mệ vẫn một chuỗi những công việc như vậy. Và.. bao giờ cũng vẫn chỉ mình mệ. Ngày hôm sau, mệ không cho tôi theo mệ ra chợ nữa, mà bắt tôi ngủ tiếp vì trời hôm nay mưa to quá. Từ hôm tôi đến, mưa chưa dứt một ngày nào. Ở nhà một mình, nghe tiếng mưa đổ, nghĩ đến bước liêu xiêu của mệ trên con đường làng ra chợ khiến tôi nôn nao. Trên mặt tủ đã sẵn sàng mấy chiếc bánh bột lọc còn ấm mà mệ chuẩn bị cho bữa sáng của tôi, nhưng tôi chưa muốn ăn. Tôi ngóng mệ về chợ mà sao càng ngóng càng thấy lâu. Đã qua giờ về chợ buổi hôm qua rồi mà mệ vẫn chưa về. Mưa thì không ngớt. Tôi ngồi bó gối, nhìn ra ngoài đường qua khung cửa sổ. Phía ấy là dòng sông, nơi có bến nước mệ vẫn hay ghé rửa chân và thỉnh thoảng giặt quần áo. Gần trưa thì mệ về tới.
4. Hôm ấy, tôi ở với mệ đến buổi chiều thì xin phép đi. Mệ giữ tôi ở lại thêm, vì trời còn mưa quá. Nhưng trời mưa không biết ngày nào dứt, phía trước còn nhiều việc phải làm. Mặt khác, lòng lại sợ ở lâu với mệ, rồi mai mốt đi, mệ sẽ buồn vì nhớ tôi. Vậy là không biết lý do nào, tôi đã chia tay mệ, chia tay Phước Tích vào một chiều mưa chưa dứt như thế. Tôi đến Phước Tích vẫn vậy, và ngày tôi đi Phước Tích vẫn vậy, có chăng thời tiết nắng mưa khác nhau, có chăng dòng Ô Lâu bữa đó đục hơn.
Vậy là tôi rời xa thật, rời xa những căn nhà im lìm dưới những tán cây, bên những rặng chè tàu gọn gàng, rời xa mệ, xa ngôi làng nhỏ nép mình bên dòng sông Ô Lâu. Yêu Huế bao nhiêu, tôi lại thương mệ bấy nhiêu.
Xem thêm:
