Trên đường
Bên dòng Dak Bla tươi đẹp
Nếu như mọi con sông ở Việt Nam đều xuôi ra biển thì ở Tây Nguyên, có một dòng sông “không giống ai” – dòng sông chảy ngược mang tên Dak Bla. Và tôi, kẻ lữ khách vùng đất Bắc đã có những ngày ngược nắng, ngược gió để ghé thăm vùng đất có dòng sông chảy ngược nơi đại ngàn ấy.
Từ thượng nguồn của phía Tây Kon Tum – nơi chân núi Ngọc Linh ở huyện Tu Mơ Rông (Kon Tum), dòng Dak Bla chảy theo hướng Đông – Tây để rồi cuối cùng hợp với sông Krong Po Ko từ hướng Bắc đổ xuống tạo thành sông Dak Bla Yaly hùng vỹ mà ngày nay được gọi là dòng Sê San. Nếu ví Kon Tum là một cô gái đẹp thì dòng Dak Bla như một dải lụa mềm mại vắt ngang khiến Kon Tum càng trở nên độc đáo và xinh đẹp.
Dak Bla – khi gọi tên đã dấy lên trong lòng một cảm xúc lạ lẫm, thú vị xen lẫn tò mò. Theo tiếng của tộc người Ba na thì chữ Dak là nguồn nước; sông suối, còn chữ Bla là hung dữ; cuồng nộ. Dọc theo bờ sông, Dak Bla sẽ dẫn ta khám phá những nét độc đáo trong văn hóa cũng như những công trình đặc sắc mang tính bản địa của tộc người Ba na.
Điều đầu tiên có lẽ cần được nhắc tới là thuyền độc mộc. Đây là phương tiện do chính người Ba na làm ra. Như tên gọi, thuyền độc mộc được làm từ thân một cây gỗ lớn và từ bao đời nó trở thành phương tiện đi lại của người dân địa phương trên dòng Dak Bla. Được biết, thuyền độc mộc không chỉ dùng để di chuyển trên sông mà còn giúp người bản địa vận chuyển những nông sản từ nương, rẫy hay măng, củi từ rừng về bản làng. Tôi có thể hình dung ra hình ảnh của một đoạn lịch sử đông đúc thuyền độc mộc trên dòng Dak Bla. Có lẽ bạn cũng sẽ như tôi, dù đã được nghe kể nhiều về thuyền độc mộc, nhưng chỉ khi tận mắt ngắm nhìn nó trôi lững lờ trên dòng Dak Bla mới thấy hết vẻ đẹp của thuyền cũng như khung cảnh lãng mạn của dòng sông. Ai đó đã từng ví những chiếc thuyền độc mộc này tựa như những chiếc lá rừng nhẹ trôi trên dòng Dak Bla – tôi thấy quả đúng như vậy. Có lẽ cách ví von này vừa chính xác lại vừa gợi được khung cảnh địa lý của nó – nơi mảnh đất với 2/3 diện tích là đồi núi, rừng cây. Và chiếc thuyền độc mộc với khoảng 5m bề dài, và 0.5m bề rộng mang trong mình ý nghĩa hơn một loại phương tiện vận chuyển đó là tác phẩm nghệ thuật đặc sắc phục vụ đời sống của các nghệ nhân người Ba na.
Tiếp đến, bạn hãy nương theo dòng Dak Bla để tới thăm những bản làng người Ba na. Với những trang phục đẹp mắt, những ngôi nhà rông đẹp tới ngỡ ngàng – nơi diễn ra và cũng là nơi chứa đựng trong nó nét văn hóa của người Ba na. Nhà rông được biết tới là một kiểu nhà sàn đặc trưng – tựa như nhà văn hóa của một khu phố – thì nhà rông là ngôi nhà cộng đồng. Và nhà rông chính là trái tim của làng với già làng – người có vai trò quan trọng nhất. Tìm hiểu về nhà rông có lẽ là cả một hành trình dài với bề dầy lịch sử cũng như ý nghĩa trong kiến trúc, tâm linh của nó. Nhưng bỏ qua những ý nghĩa lớn lao, bạn có thể tới để chiêm ngưỡng vẻ đẹp cũng như một màu sắc văn hóa chứa đầy sự thú vị.
Và bên kia bờ sông là những ruộng mía, nương ngô. Một trong những nét thơ mộng nữa phải kể tới là cây cầu treo mang tên chính địa danh của nó – cầu treo Kon Klor vắt ngang dòng Dak Bla như một nàng thơ. Hãy tới thăm các làng bản nơi đây để được nghe chính người dân kể chuyện về họ và để say tình người nơi đây như say hơi men rượu cần. Ở họ ta cảm được sự hào sảng, chân chất trong nụ cười, ánh mắt – ánh mắt mà đã đi vào nhạc với ca từ mĩ miều “biển hồ đầy”. Để thấy được nét độc đáo trong kiến trúc nhà rông, bạn có thể ghé thăm những ngôi làng như làng Kon Klor, làng Kon Ktu, làng Kon Jo Ri… và tìm hiểu về ý nghĩa tên gọi của các làng. Ngay tên tỉnh Kon Tum cũng mang một ý nghĩa riêng của nó: Kon là làng, Tum là Hồ. Còn làng Kon Jori là làng cây đa, làng Kon Klor là làng cây gạo…
Đã tới với dòng Dak Bla bạn chớ bỏ qua một địa điểm tuyệt vời khác là nhà thờ chính tòa giáo phận Kon Tum – hay còn được gọi là nhà thờ gỗ – cái tên dân giã được người dân dùng để gọi theo chính đặc điểm của nhà thờ. Là công trình tôn giáo độc đáo của vùng Tây Nguyên, nhà thờ gỗ Kon Tum xứng đáng là một kiệt tác kiến trúc gỗ mang phong cách Basilica còn lại duy nhất trên thế giới kết hợp hài hòa với kiểu nhà sàn của người Ba na. Mặc dù được xây dựng từ thời kỳ đầu của thế kỷ 20 đến nay đã hơn trăm năm nhưng nhà thờ gỗ Kon Tum vẫn nguyên vẹn với vẻ đẹp độc đáo.
Và dù có nói gì đi nữa thì bạn cứ ghé Kon Tum, dòng Dak Bla sẽ đón chào bạn bằng tất cả vẻ đẹp cũng như tất cả sự hiếu khách nơi đây.
Box thông tin thêm:
Kon Tum cách thành phố Hồ Chí Minh 654km về phía Bắc, cách Hà Nội 1.237km về phía Nam. Vì thế nếu bạn có thể lựa chọn di chuyển bằng ô tô hay máy bay.
Bằng ô tô: Từ thành phố Hồ Chí Minh bằng xe khách từ bến xe miền Đông chỉ với hơn 200 nghìn đồng Việt Nam với nhiều khung giờ cũng như hãng xe chạy. Từ Hà Nội có lẽ bạn nên đi máy bay vì lựa chọn ô tô trên một hành trình dài sẽ khá mệt nếu như bạn không có nhiều thời gian.
Bằng máy bay: Bạn có thể lựa chọn phương tiện máy bay với điểm đến là Pleiku. Từ đây bạn có thể bắt taxi, hay xe buýt. Vì muốn khám phá một vài địa điểm ở Pleiku nên tôi đã lựa chọn ở lại Pleiku ít ngày và thong thả làm một chuyến xe buýt với giá chỉ vài chục nghìn để tới Kon Tum. Ở hành trình tới với dòng Dak Bla lần này, tôi sẽ gợi ý bạn một món ăn đặc trưng rừng núi Kon Tum đó là món gỏi lá. Một món ăn được tập hợp từ những loại rau rừng đặc sắc.
Nội dung đã được xuất bản trên trang điện tử HER
Xem thêm nội dung cùng chuyện mục tại đây
